Mình có con nhỏ và đã ngồi xem nó chơi điện thoại đủ lâu để nhận ra một điều: phần lớn mấy cái game miễn phí cho trẻ em hiện nay đều nhét quảng cáo vào bên trong. Không phải lúc nào cũng xấu, nhưng có những kiểu mà mình thấy rõ ràng là hại, và mình muốn phân loại để phụ huynh biết cái nào cần xử lý ngay, cái nào có thể chịu được.
Kiểu 1: Quảng cáo xen giữa – phiền nhưng chưa nguy hiểm
Đây là dạng phổ biến nhất trong các kids game. Con bạn đang chơi, bỗng một đoạn video 15-30 giây hiện lên, bắt phải xem xong hoặc chờ đếm ngược mới được quay lại. Hoặc một banner dính ở cạnh màn hình mà trẻ vô tình chạm vào.
Phiền không? Rất phiền. Trẻ đang tập trung, bị ngắt mạch, dễ bực. Nhưng mức gây hại ở đây chủ yếu là trải nghiệm. Không có nội dung độc hại, không có hành vi nào khiến phụ huynh mất ngủ. Nếu con bạn chỉ gặp loại này, bạn có thể thở phào.
Vấn đề thực sự của kiểu 1 nằm ở chỗ: nó khiến trẻ hình thành thói quen chờ quảng cáo, quen với việc bị ngắt, và bắt đầu coi việc bấm vào quảng cáo là một phần tự nhiên của trò chơi. Cái này về lâu dài không tốt, nhưng nó không phải mức khẩn cấp.
Kiểu 2: Quảng cáo đánh lừa nút bấm – bắt đầu có vấn đề thật
Loại này mình xếp nghiêm trọng hơn hẳn. Giao diện game được thiết kế có chủ đích để trẻ con bấm nhầm. Một nút “Chơi” lớn màu xanh nằm ở đó, nhưng xung quanh nó là bốn năm cái nút khác trông giống hệt, thực ra là liên kết dẫn tới quảng cáo hoặc trang tải app khác.
Trẻ em, đặc biệt là dưới 6 tuổi, chưa có khả năng phân biệt nút nào thật nút nào giả. Não chúng chưa phát triển đủ để đọc các tín hiệu nhỏ như chữ “Quảng cáo” in ở góc. Với chúng, mọi thứ trên màn hình đều là một phần của trò chơi.
Kết quả là gì? Trẻ bấm nhầm, app khác tải xuống, tài khoản bị trừ tiền vì có liên kết thanh toán, hoặc tệ hơn, trẻ bị dẫn ra khỏi game và gặp nội dung không kiểm soát. Đây là kiểu quảng cáo mà mình thấy nhiều người lớn cũng bị lừa, huống chi một đứa trẻ. Và mình nói thẳng: đây không phải thiết kế vô tình. Đây là cố tình nhắm vào nhận thức non yếu của trẻ.
Kiểu 3: Quảng cáo nội dung không phù hợp tuổi – mức phải chặn ngay
Đây là loại nguy hiểm nhất và cũng khó nhận ra nhất nếu bạn không ngồi cạnh con khi nó chơi. Nội dung quảng cáo xuất hiện trong game em bé nhưng không liên quan gì đến trẻ em. Có thể là hình ảnh gợi cảm, ngôn ngữ không phù hợp, hoặc sản phẩm mà trẻ hoàn toàn không nên biết đến.
Mình đã tận mắt thấy trường hợp quảng cáo dạng video phát giữa các màn chơi trong một trò đơn giản, nội dung hoàn toàn dành cho người lớn. Không ai giải thích được tại sao nó hiện lên ở đó. Hệ thống quảng cáo tự động, nhưng không có nghĩa là không ai chịu trách nhiệm. Người phát triển game chọn mạng quảng cáo, đặt nó vào app, và nếu không có cơ chế kiểm duyệt theo độ tuổi thì lỗi thuộc về họ.
Khác với kiểu 2, kiểu 3 gây hại trực tiếp về mặt tâm lý và nhận thức. Trẻ tiếp xúc với nội dung không phù hợp ở tuổi này có thể để lại ảnh hưởng lâu dài mà phụ huynh không hề hay biết, vì trẻ nhỏ thường không kể.
Cách xử lý theo từng kiểu
Kiểu 1: Có thể chấp nhận nếu con bạn đã đủ lớn để hiểu rằng quảng cáo không phải một phần của game. Với trẻ nhỏ, ưu tiên chọn game không có quảng cáo hoặc bản trả phí. Mấy cái game miễn phí cho trẻ em không quảng cáo thực sự tồn tại, nhưng phải tìm kỹ, đừng tin vào tiêu đề.
Kiểu 2: Dạy con rằng không phải mọi thứ trên màn hình đều bấm được. Nói cụ thể: nếu con thấy một cái nút mới xuất hiện và con không hiểu nó là gì, đừng bấm. Yêu cầu con cho xem khi nào nó thấy lạ. Ngoài ra, tắt quyền tải ứng dụng trên thiết bị của trẻ để hạn chế hậu quả nếu nó bấm nhầm.
Kiểu 3: Gỡ game. Ngay. Không cần suy nghĩ thêm. Nếu con bạn đã tiếp xúc rồi, hỏi nó xem thấy gì trên màn hình. Trẻ nhỏ thường mô tả được hình ảnh hoặc âm thanh mà chúng thấy, dù không hiểu nó nghĩa là gì. Ghi lại và báo cáo cho nhà phát triển. Sau đó tìm lựa chọn thay thế khác.
Có một điều mà các bài viết khác hay né: không phải lúc nào lỗi cũng nằm ở quảng cáo. Lỗi nằm ở việc người lớn giao điện thoại cho trẻ mà không kiểm soát. Quảng cáo trong kids game là có thật, hệ thống quảng cáo nhắm vào trẻ em là có thật, nhưng nếu bạn chỉ chặn quảng cáo mà không thay đổi cách con mình sử dụng thiết bị, bạn đang giải quyết nửa vấn đề. Nửa còn lại thuộc về bạn.